Privacycafé 30 september: Vreemdeling in eigen land?

Op 30 september organiseert de Stichting Bescherming Burgerrechten de eerste in een serie privacy- en identiteitscafés in Felix Meritis. Het thema "Vreemdeling in eigen land?" omvat onder meer de onderwerpen identificatieplicht, vreemdelingenrecht en persoonlijke vrijheid.

Elsevier meldt op 30 augustus: "De krakers werden dinsdagochtend 5 juli (2011) door de Mobiele Eenheid opgepakt en per bus afgevoerd, omdat ze weigerden kraakpand Schijnheilig in Amsterdam te verlaten. De politie liet negentig gearresteerde krakers gaan nadat ze hun naam hadden gegeven. Een groep van 52 weigerde hun identiteit bekend te maken en werd tot hun verbazing in vreemdelingendetentie geplaatst. Wie geen identiteit heeft, is een vreemdeling, stelde justitie".

Het gegeven dat voor het vaststellen van de identiteit van krakers gebruik is gemaakt van vreemdelingenbewaring als pressiemiddel heeft tot de nodige reacties geleid in de media. Er ontstond een beeld dat de politie ondanks de uitspraak van de rechter dat het optreden rechtmatig is oneigenlijk gebruik maakt van deze mogelijkheid. Een belangrijke zorg is dat we hiermee ondertussen allemaal vreemdeling zijn, tenzij we het tegendeel kunnen bewijzen. Ook zou deze praktijk kunnen impliceren dat de bescherming die het strafrecht nog wel biedt waar het gaat om vrijheidsbeneming, nu via het vreemdelingenrecht ongedaan wordt gemaakt. Dit gaat samen met verdergaande zorgen over privacy, persoonlijke vrijheid, identiteit en identificatie.

Bovenstaande geeft extra urgentie aan het maatschappelijk debat over identiteit, verplichte identificatie dan wel het recht op anonimiteit, wat vinden we er eigenlijk van en waarom? De Stichting Bescherming Burgerrechten organiseert in Felix Meritis op 30 september van 17:00u 19:00u de eerste van een serie privacy- en identiteitcafés. 

Aanwezig zijn ondermeer Merel Meessen, ex kraker en ervaringsdeskundige, sprak zich meermalen uit over de casus in het Parool; Juan Amaya-Castro, onderzoeker internationaal migratierecht bij de VU, schreef een kritisch artikel in de Volkskrant van 6 augustus 2011; Leo Wilde, commissaris Diversiteit van het korps Amsterdam-Amstelland; Dennis van den Berg, hoofd van de Vreemdelingendienst bij hetzelfde korps.

Vragen die aan de orde komen zijn:

1.      Waar begint dit en waar eindigt dit? Onder welke omstandigheden moeten we de identiteit van mensen vaststellen en hoe ver mogen we hierbij gaan? Wanneer vinden we dat vrijheidsbeneming disproportioneel of ongrondwettelijk is?
2.      Wat is eigenlijk de gewenste basis of grondslag voor dit overheidsoptreden? Hier speelt nadrukkelijk de vraag naar de verhouding tussen het bestuursrecht en het strafrecht. Natuurlijk, soms wordt mensen terecht de vrijheid ontnomen, maar dienen ze dan ook niet tegen de overheid worden beschermd door de status van verdachte?
3.      Gaan burgers nog over hun eigen identiteit? Los van de vraag wanneer de identiteit bekend moet worden gemaakt, is de vervolgvraag over hoeveel meer dit gaat dan naam en adres. Er is immers in potentie een veelheid aan informatie beschikbaar over burgers in verschillende datasystemen, en het geven van de identiteit leidt mogelijkerwijs tot profiling en ongewenste koppeling van databestanden. Wat betekent dit voor de vrijheden van burgers?