Dieptepunt

door Joyce Hes

Het is vandaag een zwarte dag voor Nederland. Vanaf vandaag worden alle burgers vanaf 12 jaar als `verdacht`
beschouwd door de eigen overheid door het vastleggen van hun vingerafdrukken in een digitale overheidsdatabase.

Bij verlenging van paspoort en/of ID kaart worden vingerafdrukken afgenomen, die in het reisdocument komen dat tevens geldig identiteitsbewijs is, zonder hetwelk het in dit land slecht toeven is. Van de gezondheidszorg kan geen gebruik meer worden gemaakt of van andere noodzakelijke overheidsdiensten, hypotheken of verzekeringen kunnen niet meer worden afgesloten, je kan niet meer stemmen zoals onlangs door de Tweede Kamer is geaccordeerd en het risico dat je van je vrijheid wordt beroofd omdat je geen geldig identiteitsbewijs kunt laten zien wordt aanzienlijk groter.

Een mogelijkheid om te weigeren is er niet aldus dezelfde overheid, dus een rechtsgang staat officieel niet open.
Deze vingerafdrukken zullen met andere biometrische gegevens worden opgeslagen in een nog te ontwikkelen centrale databank, die en dat zijn alle deskundigen op dit terrein wel eens, garant staat voor risicos van identiteitsfraude, opsporingsfouten en onterechte vervolging. In EU-verband heeft een Poolse politieagent binnenkort een betere entree tot mijn lichaamskenmerken dan ik zelf met alle eventuele gevolgen van dien.

Op deze wijze stelt onze overheid zijn burgers actief bloot aan veiligheidsrisicos, lokt deze nodeloos uit en dat gaat veel verder dan aantasting van de privé sfeer. Het getuigt dan ook van moed dat Vrijbit, een poging heeft gewaagd de
inwerkingtreding van de Paspoortwet te voorkomen. De juridische weg die werd gekozen was die via een klacht bij het Europese Hof in Straatsburg op basis van artikel 39 (interne regels), een artikel dat de mogelijkheid geeft om in uiterste gevallen zoals deportatie van individuen, tijdens lopende procedures een voorlopige voorziening te treffen.

Deze klacht werd in eerste instantie niet ontvankelijk verklaard d.w.z. dat het Hof artikel 39 niet van toepassing verklaarde. Maar Vrijbit is een actiegroep en liet het er niet bij zitten. Vrijbit stuurde opnieuw een brief met daarin o.a. het argument dat opslag onherstelbare schade te weeg zou brengen, te vergelijken met de uitzetting van personen en dat dit niet bij een Nederlandse rechter kan worden aangevochten.. Deze actie was vanuit juridisch oogpunt problematisch immers het Europese Hof is geen Raad van State en niet ingesteld om wetgeving onrechtmatig te verklaren of implementatie te verhinderen, maar om in individuele gevallen te toetsen aan het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EVRM).

Vrijbit heeft door haar actie laten zien hoe machteloos burgers die vrezen voor de inwerkingtreding van de wet zich voelen.
Immers de overheid stelt zelf dat er geen bezwaar mogelijk is tegen de afname van de vingerafdrukken en de opslag in een centrale databank en dat is nu net nodig om in eigen land een procedure te starten,alvorens men bij het Europese Hof in Straatsburg terecht kan. Als organisatie van zeer verontruste burgers is ze erin geslaagd de aandacht van de media te krijgen voor dit uiterst belangrijke onderwerp.

Wat verwonderlijk is, is wel dat NRC Handelsblad in de zaterdagkrant in een kop vermeldt dat het Hof een uitspraak in deze zaak zou hebben gedaan die erop neerkomt dat de vingerafdruk nu in de databank mag komen! Dit is onjuist. Er is namelijk een verschil tussen ontvankelijkheid en een uitspraak. Vrijbit is niet ontvankelijk in haar klacht, meer niet en dat was in feite voorspelbaar. Een uitspraak van het Hof kan alleen worden gekregen als er een procedure in Nederland zelf wordt opgestart en gevoerd.

Het Platform Bescherming Burgerrechten is nu op zoek naar iemand die het ervoor over heeft om enige tijd niet over een geldig identiteitsbewijs te beschikken in afwachting van een uitspraak in eerste instantie van de Nederlandse rechter alvorens hij of zij zich tot het Hof in Straatsburg zal kunnen wenden. Pas wanneer blijkt dat hij of zij in Nederland niet bij enig rechter terecht kan dan wel dat zijn verzoek tot verlenging van zijn identiteitsbewijs zonder vingerafdrukken en opslag, hier te lande wordt afgewezen zal hij of zij verder kunnen procederen. Inmiddels hebben zich al diverse organisaties en advocaten gemeld die belangstelling hebben voor een dergelijk proefproces en aan het uitzoeken zijn hoe dit gevoerd kan gaan worden, maar de moedige persoon die zo sociaal is dat hij zijn/haar eigen burgerschap daar tijdelijk aan wil opofferen moet zich nog melden.

Joyce Hes, voorzitter Platform Bescherming Burgerrechten